Đài thiên văn lớn nhất thế giới

Việc lắp đặt các thiết bị này nhằm “tóm lấy” các tia vũ trụ năng lượng cao. Các tia này thường chứa những hạt có mức năng lượng mạnh nhất trong vũ trụ, tương đương hàng trăm tỷ vol, nhưng cho đến giờ người ta không biết thực chất nó là gì, đến từ đâu và tại sao nó có thể đạt được một mức năng lượng lớn đến thế.

Sau khi vào bay trong không gian với vận tốc ánh sáng, các tia vũ trụ năng lượng cao sẽ "vỡ tan" không khí quyển trái đất và sinh ra các trùm hạt, chủ yếu là electron, muon và photon. Hiện tượng này đã được nhà vật lý học người Pháp Pierre Auger phát hiện vào năm 1938. Vì lẽ đó, tên đài thiên văn lớn nhất thế giới đã được vinh dự mang tên ông.

“Chúng thực sự thu hút sự quan tâm hiếu kỳ của con người”, ông Michel Spiro, giám đốc Viện vật lý nguyên tử và lượng tử của Trung tâm nghiên cứu khoa học quốc gia Pháp cho biết. Theo Spiro, những tia vũ trụ năng lượng cao mở ra cho nhân loại cánh cửa chưa từng thấy về vũ trụ, đặc biệt là về những tia với mức năng lượng dữ dội nhất. “Để thử nghiệm những định luật cơ bản về vật lý và giải quyết một số vấn đề lớn, như sự hợp nhất của lực hấp dẫn và cơ học lượng tử, chúng ta phải hiểu những gì xảy ra trong những điều kiện trái ngược của thiên nhiên”, Spiro nói.

Ông cho biết thêm, những tia này vô cùng khan hiến và chỉ có thể quan sát một cách gián tiếp. “Trái đất thường xuyên bị các tia vũ trụ "oanh tạc". Nhưng các tia này khiến chúng tôi thích thú khi biết rằng chúng chỉ mỗi thế kỷ một lần và chiếu lên bề mặt trái đất trong diện tích 1km2”.

"Đó là lý do cần thiết phải có một số lượng lớn các thiết bị trên một lãnh thổ rộng nhất có thể”, Antoine Letessier-Selvon, thành viên của công trình đài thiên văn Pierre-Auger phát biểu.

Đài thiên văn Pierre-Auger thu hút sự tham gia nghiên cứu của 450 chuyên gia đến từ 17 quốc gia. Hệ thống quan sát của đài thiên văn gồm 1.600 trạm quan trắc, mỗi trạm cách nhau 1.500m. Tên của các trạm được đặt theo tên nhà khoa học người Nga Cherenkov, người khám phá ra hiệu ứng liên quan đến các tia vụ trụ mang năng lượng cao.

Ngoài ra, còn có các máy dò tìm huỳnh quang được bố trí ở ngoại vi, quan sát trực tiếp hiện tượng ion hóa không khí do các hạt gây ra. Việc đo đạc chính xác của các thiết bị này cho phép “hợp thức hóa” những hiện tượng mà các trạm Cherenkov thu nhận được. Nhưng những thiết bị này chỉ hoạt động trong đêm trong điều kiện không ánh trăng và không có mây. Đó là lý do tại sao các nhà khoa học lựa chọn vùng Malargüe, nơi  có bầu trời trong lành và hầu như không có ánh sáng. Ngoài ra, vị trí này nằm ở độ cao 1250m so với mực nước biển.

Trong 5 năm tới, các nhà khoa học dự tính sẽ mở rộng quy mô Auger thêm 70 % và sẽ xây dựng công trình tương tự trong bán cầu Bắc, Mỹ, Trung Âu và Trung Quốc. Mục tiêu của họ là sở hữu một bản đồ hoàn hảo về bầu trời và thúc đẩy nhanh việc sưu tầm những tia vũ trụ năng lượng cao vốn tiết lộ cho chúng ta về những bí ẩn của vũ trụ.